Κυριακή της Τυρινής: Η Συγχωρήσιμη που μας ανοίγει τον δρόμο για την Καθαρά Δευτέρα
Λίγες ημέρες πριν από τη Σαρακοστή, η ελληνική οικογένεια κάνει κάτι που σήμερα σπανίζει. Σταματά. Μαζεύεται γύρω από το τραπέζι. Κοιτάζεται στα μάτια. Και λέει μια λέξη που έχει βάρος: «Συγχώρεσέ με».
Η Κυριακή της Τυρινής, γνωστή και ως Συγχωρήσιμη, δεν είναι απλώς το τέλος των Αποκριών. Είναι το πέρασμα από το γλέντι στην εγκράτεια. Από τη φασαρία της πλατείας στη σιωπή της νηστείας. Και μέσα σε αυτό το πέρασμα κρύβεται μια από τις πιο ουσιαστικές στιγμές της ορθόδοξης παράδοσης.
Η Κυριακή της Τυρινής στην Ορθόδοξη Παράδοση
Η Κυριακή της Τυρινής είναι η τελευταία ημέρα πριν από την έναρξη της Μεγάλης Σαρακοστής. Η Εκκλησία τιμά την ανάμνηση της Εξορίας των Πρωτοπλάστων από τον Παράδεισο, ένα συμβολικό γεγονός που μας θυμίζει τη σημασία της μετάνοιας και της επιστροφής.
Το βράδυ τελείται ο Εσπερινός της Συγγνώμης. Σε πολλούς ναούς, μετά την ακολουθία, οι πιστοί ζητούν συγχώρεση ο ένας από τον άλλον. Δεν είναι τυπικότητα. Είναι πράξη ταπείνωσης και καθαρισμού πριν από τη νηστεία.
Η ημέρα ονομάζεται «Τυρινή» γιατί επιτρέπονται ακόμη τα γαλακτοκομικά. Το κρέας έχει ήδη σταματήσει από την προηγούμενη εβδομάδα. Το τραπέζι έχει πίτες, τυριά, αυγά, μακαρόνια με μυζήθρα. Απλά, παραδοσιακά φαγητά. Όπως τα μάθαμε από τις γιαγιάδες μας.
Ιστορία και Ταυτότητα της Συγχωρήσιμης
Η ρίζα της ημέρας είναι βαθιά. Στην ορθόδοξη παράδοση, η συγχώρεση προηγείται της άσκησης. Δεν μπορείς να νηστέψεις πραγματικά αν κουβαλάς μέσα σου θυμό.
Σε χωριά της Μακεδονίας, της Ηπείρου και της Θεσσαλίας, η βραδιά της Τυρινής συνοδευόταν παλιά από φωτιές στις πλατείες. Οι νέοι πηδούσαν πάνω από τις φλόγες για καλοτυχία, ενώ οι μεγαλύτεροι αντάλλασσαν ευχές για «καλή Σαρακοστή».
Σε μοναστήρια του Άγιο Όρος, η ακολουθία της συγγνώμης έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Οι μοναχοί υποκλίνονται ο ένας στον άλλον, ζητώντας συγχώρεση πριν μπουν στην αυστηρή περίοδο της νηστείας. Είναι εικόνα που συγκινεί ακόμη και τον πιο δύσπιστο.
Αντίστοιχα, σε ιστορικά μοναστήρια όπως η Ιερά Μονή Μεγίστης Λαύρας, η πράξη της συγχώρεσης αποτελεί θεμέλιο της κοινοβιακής ζωής.
Η Συγχωρήσιμη δεν είναι απλώς ένα έθιμο. Είναι στάση ζωής. Μια υπενθύμιση ότι πριν κοιτάξουμε τον κόσμο, πρέπει να κοιτάξουμε μέσα μας.
Πώς βιώνεται σήμερα στην Ελλάδα
Στις πόλεις, η ημέρα συνδέεται κυρίως με οικογενειακό τραπέζι. Στα χωριά, όμως, κρατούν ακόμη τα παλιά έθιμα.
Στη Δυτική Μακεδονία ανάβουν «φανούς». Στη Θεσσαλία, μικροί και μεγάλοι συγκεντρώνονται στις γειτονιές για το τελευταίο αποκριάτικο γλέντι. Σε νησιά των Κυκλάδων, η βραδιά είναι πιο ήσυχη, με έμφαση στο οικογενειακό κλίμα.
Η μετάβαση κορυφώνεται την επόμενη ημέρα, την Καθαρά Δευτέρα, όπου ο κόσμος βγαίνει στη φύση, πετά χαρταετό και στρώνει νηστίσιμο τραπέζι.
Η Κυριακή της Τυρινής είναι, στην ουσία, το κατώφλι. Αν τη ζήσεις συνειδητά, η Καθαρά Δευτέρα αποκτά άλλο νόημα.
Σύνδεση με την Ελληνική Παράδοση
Η έννοια της κάθαρσης δεν είναι ξένη στην ελληνική ιστορία. Από τα αρχαία διονυσιακά δρώμενα μέχρι τη χριστιανική νηστεία, ο κύκλος γιορτής και εγκράτειας επαναλαμβάνεται.
Στην αρχαία Ελλάδα, μετά τις γιορτές προς τιμήν του Διονύσου, ακολουθούσε περίοδος ηρεμίας. Σήμερα, μετά τις Απόκριες, έρχεται η Σαρακοστή.
Δεν είναι τυχαίο. Ο ελληνικός πολιτισμός πάντοτε ισορροπούσε ανάμεσα στο φως και στη σιωπή. Η Κυριακή της Τυρινής είναι ακριβώς αυτή η στιγμή ισορροπίας.
Χρήσιμες Πληροφορίες
Πότε είναι
Η Κυριακή της Τυρινής είναι κινητή εορτή και εξαρτάται από το Πάσχα. Βρίσκεται πάντα μία ημέρα πριν από την Καθαρά Δευτέρα.
Ένα βήμα πριν τη Σαρακοστή
Η Κυριακή της Τυρινής δεν φωνάζει. Δεν εντυπωσιάζει. Σου ζητά όμως κάτι δύσκολο και αληθινό: να συγχωρήσεις.
Κι αν το κάνεις, η Καθαρά Δευτέρα δεν θα είναι απλώς μια αργία. Θα είναι μια καινούργια αρχή.
Ανακάλυψε περισσότερες ιδέες για αποδράσεις, παραδοσιακά έθιμα και προτάσεις διαμονής στο poupame.gr και ζήσε την ελληνική παράδοση όπως της αξίζει.
Καθαρά Δευτέρα: Έθιμα, χαρταετός και σαρακοστιανά σε όλη την Ελλάδα
Slow Food: Η επιστροφή στη γεύση που έχει ρίζες
Εκδρομές ανάγνωσης και αργά ταξίδια: μια διαφορετική πρόταση διακοπών
